Dergi Tasarımı
Dergi Tasarımı
Dergi
Dergi, gazete gibi düzenli aralıklarla yayımÂlanan yaygın bir okuma aracıdır. ÇoÄŸu gazeÂteden farklı olarak genellikle nitelikli kâğıda basılan dergilerde, çeÅŸitli konulara iliÅŸkin
haÂber, makale, eleÅŸtiri, inceleme ve araÅŸtırmaÂnın yanı sıra, birçok renkli fotoÄŸraf, resim ve karikatür de yer alır. Dergi satan bir dükkâÂnın raflarına göz atarsanız orada
duran dergiÂler renkleri, çeÅŸitlilikleri ve konularıyla heÂmen ilginizi çeker. Kimi zaman dergi sözcüğünün karşılığı olaÂrak kullanılan magazin, Arapça depo ya da eÅŸyaların saklandığı yer anlamındaki mahzen sözcüğünün çoÄŸulu olan "mehâsin"den gelir.
Magazin sözcüğü ilk kez 1731'de, İngiliz basımcı Edward Cave'in Gentleman's Magazine adlı dergisinde kullanılmıştı. Çeşitli yazarların makale ve öykülerini bir araya
getiren dergiÂler, gazetelerden farklı olarak, "ciltli"dir; yaÂni sayfalar tel zımba ya da yapıştırıcıyla baÄŸlanmıştır. Her derginin bir kapağı vardır. KaÂpakta, çoÄŸunlukla
özel olarak çekilmiÅŸ ya da seçilmiÅŸ bir fotoÄŸraf yer alır. Dergi kapaklaÂrında karikatür ve resimden baÅŸka sadece harf ve çizgilerden kompozisyonlar da olabilir.
Dergilere "süreli yayın" da denir. Haftada bir (haftalık), iki haftada bir, ayda bir (aylık), iki ayda bir, yılda dört kez (üç aylık) gibi beÂlirli aralıklarla düzenli olarak yayımlanırlar.
Dergi Türleri Genel diye nitelenebilecek dergilerde her okuyucunun ilgisini çekecek çeÅŸitli konulara iliÅŸkin yazılar bulunur. Bunun dışında ise belli bir konuya ağırlık veren ve bu konuya özel ilgisi olanlarca izlenen dergiler vardır. Bu tür dergiler model uçak yapımı, pul koleksiyonÂculuÄŸu, el iÅŸleri, ilk yardım, yemek piÅŸirme, spor, moda, satranç, saÄŸlık gibi insanların ilgi duyduÄŸu pek çok konuya eÄŸilir. ÇeÅŸitli konuÂlarda çizgi roman ve serüven dergileri de vazÂgeçilmez bir eÄŸlenme ve oyalanma aracıdır. Edebiyat dergileri çoÄŸunlukla yeni yazarların öykü ve ÅŸiirlerine yer verir. Kulüp, dernek ve okulların yayımladığı dergilerden baÅŸka, çoÂcuklar için yayımlanan özel dergiler de vardır.Birçok dergide bir yazı kurulu bulunur. Derginin yazıları bu kurulca hazırlanır.
Dergiler Nasıl Kazanç Sağlar?
Dergiler iki değişik yoldan satılır. Doğrudan bir bayiden satın alınabilir ya da okuyucunun evine posta ile gönderilir. Okuyucu, seçtiği dergiye genellikle bir yıllık ya da altı aylık
bir süre için abone olur ve derginin bu süre içinde yayımlanacak sayıları için önceden ödemede bulunur.
Dergiler gelirlerinin bir bölümünü satıştan saÄŸlar. Dergi çıkarırken kullanılacak kâğıdın, renkli fotoÄŸrafların ya da resimlerin maliyetiÂnin oldukça yüksek olması, derginin
sürekliliÂÄŸini güvenceye almak için ek kazanç saÄŸlanÂmasını gerektirir. Bu, dergide para karşılığınÂda reklam basarak elde edilir. Bir derginin ne kadar çok okuru varsa,
isteyeceÄŸi reklam beÂdeli o oranda yükselir.
Dergiler baÅŸka yollardan da para bulabilir. Kulüpler, öğrenci grupları, profesyonel çevÂreler ve hatta hükümetler kendilerini ilgilenÂdiren ya da topluma herhangi bir biçimde
katÂkısı olan dergilere para yardımında bulunabiÂlirler. Birçok kuruluÅŸ ve çevre ise kendi olaÂnaklarıyla dergi çıkarır.
İlk Dergiler
Robinson Crusoe'nun yazarı Daniel Defoe İngiltere'de dergi yayımcılığını ilk baÅŸlatanÂlardan biridir. Defoe The Review adlı dergiyi 1704-13 yılları arasında yayımladı. Bu dergide
yazdığı siyasal içerikli yazılar çoğunlukla hükümet yetkililerinin tepkisini çekti. Çocuklar için ilk süreli yayın ise 1788'de çıkan The Ju-venile Magazine'dir ("Gençlik
Dergisi"). Bu dergide öyküler, denemeler, oyunlar, bilmeÂce, ÅŸiir, resim ve haberler yer aldı. ABD'deki ilk çocuk dergisi 1789'da Children's Magazine ("Çocukların Dergisi")
adıyla yayımlandı.
Türkiye'de yayımlanan ilk dergi olan Vakâ-yi-i Tıbbiye (1849) bir meslek dergisi niteliÄŸinÂdeydi. Bir aile dergisi olarak yayın yaÅŸamına baÅŸlayan Servet-i Fünun(1891) ise
sonradan bir edebiyat akımının öncüsü oldu. Edebiyat, moda, çocuk bakımı gibi konulara eÄŸilen kaÂdın dergileri 19. yüzyılın sonunda çıkan İnsaÂniyet'den baÅŸka, Mehasin
(1908), Demet (1908) ve Kadın'dır (1911).
BaÅŸlangıçta çocuklar için çıkarılan dergilerÂde eÄŸitim amacı öne çıkıyordu. 19. yüzyılın ortalarına doÄŸru ABD ve Avrupa'da yayımlaÂnan çocuk dergilerinde ise eÄŸlence
eğitimden daha önemli duruma geldi. ABD'de 1827'de kurulan Youth's Companion ("Gençliğin Dostu") adlı dergi, 102 yıllık yaşamı ile en uzun ömürlü çocuk dergisi oldu.
1873-1939 yılları arasında yayımlanan St. Nicholas adlı derginin ise çocuk yayınlarının geliÅŸmesine büyük katkısı oldu. Bu derginin yazarları araÂsında Hovvard Pyle,
L. May Alcott, Rudyard Kipling, Jack London, J. C. Harris, L. E. Richards ve Mark Tvvain vardı.
Bugün dünyanın hemen hemen tüm ülkeleÂrinde çocukları eÄŸitmek, yönlendirmek ve eÄŸÂlendirmek amacıyla dergiler yayımlanmaktaÂdır. Bunların bir bölümü dilden dile
çevrilÂmekte ve çocuklar arasında ortak bir dil yaratmaktadır.
Türkiye'de Çocuk Dergileri
Türkiye'de çocuk dergilerinin yayımlanması Tanzimat dönemine rastlar. Edebiyat dergileÂrinde olduÄŸu gibi çocuk dergilerinde de ağırÂlık yabancı yapıtlardan çevirilere
verilmiÅŸti.
İlk çocuk dergisi Mümeyyiz'de ahlaksal yaÂzıların yanı sıra, güncel siyasal olaylar da "haÂber" olarak yer almıştı. Çocuklara Kıraat (1883), Çocuklara Talim (1887), Çocuk
BahÂçesi (1911), Türk ÇocuÄŸu (1914) adlı dergilerÂde daha çok okul eÄŸitimine yönelik bilgilere yer verilmiÅŸtir. Bu dönemde çocuk dergileri Arap harfleri ile basılırdı. Bu dergiler
arasınÂda 1925'te Sabiha ve Zekeriya Sertel'in yaÂyımladığı Sevimli Mecmua, döneminin öteki dergilerinden farklı olarak bilmece, fotoÄŸraf, özyaÅŸamöyküsü,
karikatür ve resimli öyküleÂre yer vererek çocukların hoÅŸuna gidecek çeÂÅŸitlilikte ilk dergi olmuÅŸtur. 1928 sonrasında Latin alfabesiyle yayımlanmaya baÅŸlayan çoÂcuk dergileri
daha çok okul eÄŸitimine yönelik bir nitelik taşıyordu. Bu dergiler arasında Yavrutürk (1936) ve Binbir Roman (1939) saÂyılabilir. 1938'de sadece beÅŸ sayı çıkabilen
Çocuk Gazetesi ise "Çocukların Haklarını Korur Havadis Gazetesi" tanıtımıyla, çocuk haklarının ana babalara karşı da savunulmasıÂnı vurgulayan kendi türünde tek örnektir. M. F. Gürtunca tarafından 1942'de yayımlanan Çocuk Sesi döneminin en tutulan dergilerinÂden biridir. Aynı yıllarda yayımlanmaya baÅŸÂlayan Çocuk Haftası adlı dergi de, Sururi'nin çizdiÄŸi, Rakım Çalapala'nın yazdığı "Cengiz Elebaşı" adlı resimli öykü ile çocuklar için çok çekici bir yayın olmuÅŸtur.
1945-78 yılları arasında yayımlanan ve yöÂneticiliÄŸini Vedat Nedim Tör'ün yaptığı DoÂÄŸan KardeÅŸ birkaç kuÅŸak çocuÄŸun zevkle izleÂdiÄŸi, sevilen bir çocuk dergisiydi.
1950-70 yılları arasında çocuk dergilerinde ABD kökenli çizgi romanlar ağırlık kazandı. Konulan, kahramanları ve adlarıyla yabancı olan bu dergiler, kısa sürede çocuklar
arasınÂda yaygınlaÅŸtı. Pekos Bili, Kızılmaske, Teks, Teksas, Red Kit, Zagor bunlardan bazılarıdır.
1980 ve sonrasında yayımlanan çocuk derÂgileri arasında Milliyet Çocuk, Bando, Can KardeÅŸ ve Ekim 1988'de yeniden yayımlanÂmaya baÅŸlayan DoÄŸan KardeÅŸ ile KuÅŸ adlı derÂgiler sayılabilir.
20. yüzyılın ikinci yansında, tüm dergiler gibi çocuk dergileri de televizyon, video ve bilgisayar oyunlarından olumsuz yönde etkiÂlenmektedir.

